رسانه تاب‌آوری ایران؛ تاریخچه تأسیس، اهمیت راهبردی و ابعاد جامع توسعه تاب‌آوری
رسانه تاب‌آوری ایران؛ تاریخچه تأسیس، اهمیت راهبردی و ابعاد جامع توسعه تاب‌آوری
مفهوم تاب‌آوری در ابتدای دهه نود خورشیدی در فضای عمومی و حتی میان بسیاری از پژوهشگران ایرانی اصطلاحی ناآشنا و کم‌کاربرد بود. در دوره‌ای که این کلیدواژه هنوز در فضای وب و شبکه‌های اجتماعی همه‌گیر یا وایرال نشده بود، پایه‌گذاری بستری تخصصی و مستقل با عنوان رسانه تاب‌آوری ایران در تیرماه سال هزار و سیصد و نود و چهار در شهر کرمانشاه توسط دکتر محمدرضا مقدسی شکل گرفت. این رویداد نقطه عطفی در بومی‌سازی، آموزش و فرهنگ‌سازی حوزه سلامت روان و سازگاری اجتماعی در ایران محسوب می‌شود.
تأسیس وبگاه تخصصی resiliency.ir در تیرماه ۱۳۹۴ سرآغازی برای خروج مفهوم تاب‌آوری از کتاب‌های ترجمه‌ای محض و تبدیل آن به یک جریان علمی، کاربردی و جامعه‌محور بود. تا پیش از راه اندازی این رسانه، منابع فارسی درباره تاب‌آوری بسیار پراکنده و محدود به چند مقاله دانشگاهی بود. رسانه تاب‌آوری ایران با هدف ساخت مرجعی جامع برای عموم مردم، دانشجویان، مشاوران و سازمان‌ها فعالیت خود را آغاز کرد و توانست ادبیات علمی این حوزه را در کشور تثبیت کند.
تأسیس پیش‌هنگام این پایگاه تخصصی پیش از رخ دادن بحران‌های بزرگ ملی مانند زلزله‌های دهه نود و همه‌گیری کرونا، اهمیت مضاعفی داشت. وجود یک آرشیو غنی و استاندارد از متون آموزشی و راهنماهای کاربردی باعث شد جامعه روان‌شناسی و مددکاری کشور در بزنگاه‌های حساس به دستورالعمل‌های بومی‌شده دسترسی داشته باشند. این رسانه مفهوم تاب‌آوری را از حالت منفعل یعنی صرفاً دوام آوردن در برابر مشکلات، به حالت فعال و آموزنده یعنی رشد و رویش پس از آسیب تغییر داد.
ابعاد فعالیت رسانه تاب‌آوری ایران حوزه‌های متنوعی از زندگی فردی و جمعی را پوشش می‌دهد. در بعد روان‌شناختی و فردی، تمرکز اصلی بر تقویت هوش هیجانی، مدیریت استرس، معناجویی در زندگی و توانمندسازی ذهن قرار دارد. در بعد خانوادگی، برنامه‌های آموزشی بر افزایش انسجام خانواده، تاب‌آوری والدین و تقویت روحیه فرزندان در برابر چالش‌های محیطی متمرکز است.
در بعد سازمانی و شغلی، این رسانه به صنایع و نهادهای گوناگون کمک می‌کند تا با آموزش مهارت‌های مقابله‌ای، از فرسودگی شغلی کارکنان جلوگیری کرده و پایداری مجموعه را در شرایط بحرانی ارتقا دهند. در بعد اجتماعی و مددکاری نیز حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر، توانیابان و افراد در حال بهبودی از بیماری یا اعتیاد در اولویت قرار دارد.
یکی از متمایزترین دستاوردهای این جریان علمی، توجه ویژه به تاب‌آوری فرهنگی و هویت‌محور است. در این رویکرد، ریشه‌های تاریخی، ادبیات کهن، معنویت و ارزش‌های بومی جامعه ایران به عنوان سرمایه‌های اصلی روان‌شناختی شناخته می‌شوند که می‌توانند افراد را در مواجهه با سخت‌ترین تکانه‌های زندگی اتکا و پناه دهند.
چهار ستون اصلی فعالیت‌های خانه و رسانه تاب‌آوری ایران شامل ترجمه آثار مرجع جهانی، تولید و توسعه دانش بومی، ترویج عمومی از طریق محتوای کاربردی و تدریس و تربیت تسهیلگران تخصصی است. با انتشار ده‌ها عنوان کتاب مرجع و برگزاری کارگاه‌های کشوری، این مجموعه توانسته است شبکه عظیمی از مربیان و پژوهشگران تاب‌آوری را در سراسر ایران شکل دهد.
در نهایت، اقدام راهبردی دکتر محمدرضا مقدسی در تیرماه ۱۳۹۴ و راه‌اندازی دامنه resiliency.ir نشان داد که آینده‌نگری در علوم رفتاری می‌تواند مسیر جامعه را در مواجهه با چالش‌های روانی و اجتماعی هموارتر سازد. این پایگاه امروز به عنوان مرجع اصلی تاب‌آوری در ایران شناخته می‌شود و نقش پررنگی در ارتقای سلامت روان جامعه ایفا می‌کند.