بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران؛ دکتر محمدرضا مقدسی
بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران؛ دکتر محمدرضا مقدسی
بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران، دکتر محمدرضا مقدسی، چهره‌ای شناخته‌شده در روانشناسی، سلامت روان اجتماعی و گسترش دانش کاربردی تاب‌آوری در کشور است. او در سال ۱۳۹۴ نخستین بستر تخصصی تاب‌آوری روان‌شناختی ایران را با نام خانه تاب‌آوری ایران بنیان نهاد؛ رسانه‌ای که از آن زمان مرجع آموزش، پژوهش و اطلاع‌رسانی در این حوزه باقی مانده است.
دکتر محمدرضا مقدسی به‌عنوان بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران، پدیدآورنده و مترجم ده‌ها عنوان کتاب تخصصی درباره تاب‌آوری کودکان، نوجوانان، زنان، خانواده و سازمان‌هاست و سهمی پایدار در غنی‌سازی ادبیات علمی فارسی این حوزه داشته است. فعالیت او از تولید محتوای علمی و رسانه‌ای تا تدریس، مشاوره راهبردی و طراحی برنامه‌های تاب‌آوری اجتماعی و فرهنگی گسترده است و او را به یکی از اثرگذارترین چهره‌های این میدان بدل کرده است. این متن تصویری یکپارچه از دغدغه حرفه‌ای، آثار، مسئولیت‌ها و جایگاه او به‌عنوان بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران به دست می‌دهد.
۱ خانه تاب‌آوری ایران؛ نخستین رسانه تخصصی تاب‌آوری روان‌شناختی
خانه تاب‌آوری ایران با نشان اینترنتی Resiliency.ir نخستین وب‌سایت و رسانه تخصصی تاب‌آوری روان‌شناختی در کشور است که به همت بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران، دکتر محمدرضا مقدسی، در تاریخ ۲۹ تیر ۱۳۹۴ راه‌اندازی شد. هدف این رسانه تبدیل دانش علمی تاب‌آوری به محتوایی کاربردی برای عموم جامعه، انتشار مقاله و یادداشت تخصصی، ترجمه منابع معتبر جهانی و معرفی پژوهش‌های این حوزه بوده است.
دامنه موضوعی خانه تاب‌آوری ایران گسترده است و تاب‌آوری فردی، اجتماعی، سازمانی، خانوادگی و تاب‌آوری در شرایط بحران را پوشش می‌دهد. رونمایی این رسانه در زمان خود بازتاب گسترده‌ای در خبرگزاری‌ها و رسانه‌های معتبر کشور از جمله ایسنا، ایلنا و خبرآنلاین داشت و از آن به‌عنوان نخستین سایت تاب‌آوری روان‌شناختی کشور یاد شد.
نام و لوگوی رسمی خانه تاب‌آوری ایران (Iran Home of Resiliency) با شماره ثبت ۱۴۰۳۵۰۱۴۰۰۰۱۰۸۳۹۳۶ در مرکز مالکیت معنوی کشور به‌طور قانونی به ثبت رسیده و هویت برند این رسانه را از نظر حقوقی تضمین می‌کند. امروز خانه تاب‌آوری ایران مرجع تخصصی تاب‌آوری در فضای فارسی است و نقشی کلیدی در توسعه ادبیات پژوهشی، آموزش سلامت روان و فرهنگ‌سازی تاب‌آورانه در جامعه ایران ایفا می‌کند.
۲ معاونت علمی و پژوهشی جمعیت همیاران سلامت روان
یکی از مسئولیت‌های اجرایی دکتر محمدرضا مقدسی، بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران، معاونت علمی و پژوهشی جمعیت همیاران سلامت روان است. در این جایگاه او هدایت فعالیت‌های علمی، برنامه‌ریزی و نظارت بر طرح‌های پژوهشی و توسعه پروژه‌های آموزشی مرتبط با سلامت روان اجتماعی را بر عهده داشته است.
فعالیت علمی و پژوهشی او در این جمعیت بر پیوند دادن یافته‌های دانشگاهی با نیازهای واقعی جامعه متمرکز است؛ رویکردی که موجب شده برنامه‌های این مجموعه از سطح فعالیت‌های عام‌المنفعه به سطح مداخلات علمی و داده‌محور ارتقا یابد. حضور او در معاونت علمی و پژوهشی جمعیت همیاران سلامت روان، پیوند میان خانه تاب‌آوری ایران به‌عنوان رسانه تخصصی و نهادهای مردمی فعال در سلامت روان را تقویت کرده و زمینه اجرای طرح‌های تاب‌آوری اجتماعی را در مقیاس ملی فراهم ساخته است.
۳ تندیس رادیو فرهنگ؛ افتخار ملی در تولید رسانه‌ای تاب‌آورانه
تندیس رادیو فرهنگ نشانه‌ای از اثرگذاری رسانه‌ای بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران، دکتر محمدرضا مقدسی، در حوزه تاب‌آوری و سلامت روان است. این تندیس به‌عنوان یکی از افتخارات ملی در تولید محتوای رسانه‌ای، به فعالیت او در ساخت و پخش برنامه‌های تخصصی رادیویی با موضوع تاب‌آوری، امیدآفرینی و پیشگیری رسانه‌محور در سلامت روان تعلق گرفته است.
دکتر مقدسی همواره بر این باور بوده که پیشگیری رسانه‌محور باید بر پایه شناخت مخاطب، داده‌های علمی و ارزیابی مستمر اثرگذاری پیام‌ها استوار باشد؛ دیدگاهی که در برنامه‌های رسانه‌ای او نیز به‌روشنی دیده می‌شود. دریافت تندیس رادیو فرهنگ نشان می‌دهد رویکرد علمی و امیدآفرین او در تولید محتوای رادیویی، هم از نظر کارشناسی و هم از نظر اثرگذاری اجتماعی، مورد تأیید نهادهای رسانه‌ای کشور قرار گرفته است.
۴ آثار و فعالیت‌های دکتر محمدرضا مقدسی
بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران، دکتر محمدرضا مقدسی، به‌عنوان پدیدآورنده و مترجم پرکار حوزه تاب‌آوری، ده‌ها عنوان کتاب تخصصی تألیف و ترجمه کرده است؛ مجموعه‌ای که بخش عمده ادبیات فارسی تاب‌آوری را پوشش می‌دهد. از جمله آثار او می‌توان به این عناوین اشاره کرد:
درسنامه تاب‌آوری اجتماعی؛ تاب‌آوری کودکان، راهنمای والدین و مربیان؛ درس‌گفتار تاب‌آوری (از فرد تا فرهنگ)؛ مسیر تاب‌آوری سازمان؛ تاب‌آوری در آینه بهزیستی اصفهان؛ رویش دوباره، تاب‌آوری زنان؛ کتاب کار تاب‌آوری برای زنان؛ چیرگی در سرسختی روانی؛ تاب‌آوری شناختی‌رفتاری کودک؛ کتاب کار تاب‌آوری، بهباشی و طرز فکر نوجوانان؛ تاب‌آوری و مهاجرت؛ قدرت کوچینگ مثبت؛ تاب‌آوری برای کودکان و نوجوانان با نیازهای ویژه اثر مایکل اونگار؛ تاب‌آوری به‌منزله چارچوبی برای کوچینگ اثر مایکل نینان؛ تاب‌آوری در مدارس؛ تاب‌آوری: راهنمای ایجاد و برنامه اقدام؛ ساخت سیستم‌های آموزشی تاب‌آور در زمان همه‌گیری کووید ۱۹؛ تاب‌آوری جوانان و فرهنگ؛ تمرینات روانشناسی مثبت؛ تاب‌آوری زنان: هفت گام برای افزایش تاب‌آوری زنان؛ دستنامه تاب‌آوری و آسیب‌پذیری کودکان؛ پرورش تاب‌آوری؛ پروژه بین‌المللی تاب‌آوری؛ پزشک تاب‌آور؛ کوچینگ شناختی‌رفتاری؛ هنر برای تاب‌آوری؛ و تاب‌آوری کودکان اثر وندی ال. موس.
در کنار تألیف و ترجمه، او مقالات علمی در کنفرانس‌های داخلی و بین‌المللی، طرح‌های پژوهشی و یادداشت‌های تخصصی متعددی ارائه کرده و به‌عنوان مشاور عالی مأموریت ملی تاب‌آوری فرهنگی هویت‌محور دانشگاه حکیم سبزواری نیز در تدوین رویکردهای فرهنگی پایدار در سطح ملی همکاری داشته است.
۵ نقش و جایگاه دکتر محمدرضا مقدسی در تاب‌آوری ایران
نقش و جایگاه دکتر محمدرضا مقدسی در تاب‌آوری ایران را می‌توان در سه سطح رسانه‌ای، علمی و اجتماعی توضیح داد. در سطح رسانه‌ای، او به‌عنوان بنیانگذار رسانه تاب آوری ایران و مؤسس خانه تاب‌آوری، نخستین نهاد رسانه‌ای تخصصی این حوزه را پایه‌گذاری کرد و مفهوم تاب‌آوری را از ادبیات دانشگاهی به فضای عمومی جامعه منتقل نمود.
در سطح علمی، مجموعه آثار، ترجمه‌ها و پژوهش‌های او زبان فارسی را از کم‌بودن منابع تخصصی تاب‌آوری عبور داد و برای روان‌شناسان، مشاوران، مربیان و برنامه‌ریزان، کتابخانه‌ای کاربردی فراهم کرد. در سطح اجتماعی نیز از طریق معاونت علمی و پژوهشی جمعیت همیاران سلامت روان، تسهیلگری طرح‌های تاب‌آوری اجتماعی و همکاری با نهادهای دانشگاهی و حاکمیتی، پیوند میان دانش تاب‌آوری و سیاست‌گذاری سلامت روان را تقویت کرده است.
به همین دلیل، دکتر محمدرضا مقدسی امروز به‌عنوان چهره اثرگذار و پیشگام تاب‌آوری ایران شناخته می‌شود؛ شخصیتی که با ترکیب دانش علمی، نگاه رسانه‌ای و تجربه اجرایی، جایگاه تاب‌آوری را در برنامه‌های فرهنگی، آموزشی و اجتماعی کشور تثبیت کرده است.