نظریه‌پردازان برجسته تاب‌آوری و سلامت روان کودکان و نوجوانان؛ معرفی آثار ترجمه‌شده در ایران

برای شناخت جریان علمی تاب‌آوری کودکان و نوجوانان در ایران، یکی از دقیق‌ترین روش‌ها، شناسایی نظریه‌پردازان و نویسندگانی است که آثار آنان به زبان فارسی ترجمه و در ایران منتشر شده است. این شیوه، میان شهرت علمی یک پژوهشگر در جهان و وجود آثار قابل مطالعه او به زبان فارسی تفاوت قائل می‌شود.

تاب‌آوری در دهه‌های اخیر به یکی از مفاهیم مهم در روان‌شناسی رشد، سلامت روان، علوم تربیتی و مددکاری اجتماعی تبدیل شده است. این مفهوم در ابتدا بیشتر در مطالعه کودکانی مطرح شد که با وجود زندگی در شرایط دشوار، توانستند مسیر رشد نسبتاً سالمی را طی کنند. پژوهش‌های بعدی نشان دادند که تاب‌آوری یک ویژگی ثابت و ذاتی نیست؛ بلکه فرایندی پویا است که در تعامل فرد با خانواده، مدرسه، همسالان، فرهنگ و جامعه شکل می‌گیرد.

از همین منظر، ادبیات تاب‌آوری کودکان و نوجوانان در ایران نیز به تدریج گسترده شده است. در این مسیر، کتاب‌های متعددی از پژوهشگران و نویسندگان بین‌المللی به فارسی ترجمه شده‌اند. بخشی از این آثار مستقیماً درباره کودکان و نوجوانان است و بخشی دیگر از طریق خانواده، مدرسه، فرهنگ، سلامت روان، ذهن‌آگاهی و کوچینگ با موضوع تاب‌آوری ارتباط پیدا می‌کند.

در میان مترجمان این حوزه، نام دکتر محمدرضا مقدسی و همکاران او در شمار قابل توجهی از آثار دیده می‌شود. مجموعه این ترجمه‌ها، بخشی از ادبیات جهانی تاب‌آوری را برای مخاطب فارسی‌زبان فراهم کرده است.

آن اس. ماستن؛ Ann S. Masten

آن اس. ماستن یکی از مهم‌ترین نظریه‌پردازان معاصر تاب‌آوری در روان‌شناسی رشد است. بخش مهمی از فعالیت علمی او به مطالعه رشد کودکان و نوجوانان و سازوکارهایی اختصاص دارد که به آنان کمک می‌کند در شرایط دشوار، مسیر سازگاری و رشد خود را ادامه دهند.

مهم‌ترین اثر او که در ایران به فارسی منتشر شده، کتاب Ordinary Magic: Resilience in Development است که با عنوان «جادوی رایج: تاب‌آوری در تکامل» شناخته می‌شود.

این کتاب توسط محمدرضا مقدسی، عفت حیدری و هما نیابتی ترجمه و توسط انتشارات ورجاوند منتشر شده است. مشخصات کتاب‌شناختی موجود، چاپ نخست آن را مربوط به سال ۱۳۹۷ و دارای ۴۲۸ صفحه معرفی می‌کند.

اهمیت کتاب «جادوی رایج» در نگاه ماستن به مفهوم تاب‌آوری است. او تاب‌آوری را پدیده‌ای عجیب، استثنایی یا متعلق به انسان‌های خارق‌العاده نمی‌داند. از نگاه او، بسیاری از فرایندهای طبیعی رشد، مانند رابطه امن با مراقبان، خانواده حمایتگر، مدرسه مناسب، ارتباط اجتماعی و فرصت‌های سالم، می‌توانند پایه‌های تاب‌آوری را شکل دهند.

به همین دلیل، ماستن را باید یکی از مهم‌ترین نظریه‌پردازان برای فهم تاب‌آوری کودکان و نوجوانان دانست و «جادوی رایج» را یکی از مهم‌ترین آثار ترجمه‌شده در این حوزه به شمار آورد.

نان هندرسون؛ Nan Henderson

نان هندرسون از چهره‌های مهم تاب‌آوری کاربردی، به‌خصوص در حوزه کودکان، نوجوانان و مدارس است. اهمیت او برای ادبیات فارسی تاب‌آوری بسیار زیاد است؛ زیرا دست‌کم دو اثر مهم مرتبط با جوانان و مدرسه از او به فارسی ترجمه و منتشر شده است.

نخستین اثر، «ره‌نمای تاب‌آوری» است که با مشارکت نان هندرسون، بانی بنارد و نانسی شارپ‌لایت نوشته شده است. این کتاب با ترجمه محمدرضا مقدسی و هما نیابتی توسط انتشارات ورجاوند منتشر شده است.

این اثر بر عوامل محافظتی و منابعی تمرکز دارد که می‌توانند به رشد تاب‌آورانه کودکان و نوجوانان کمک کنند. احساس امنیت، تعلق، احترام، موفقیت، مشارکت و برخورداری از روابط حمایتی از جمله موضوعات مهم این رویکرد هستند.

اثر مهم دیگر هندرسون، «تاب‌آوری در مدارس» است که با همکاری مایک ام. میلستین نوشته شده است. این کتاب با ترجمه محمدرضا مقدسی و عفت حیدری توسط انتشارات ورجاوند منتشر شده است.

اهمیت این کتاب در آن است که تاب‌آوری را از سطح فردی فراتر می‌برد و مدرسه را به‌عنوان یکی از محیط‌های اصلی شکل‌دهنده تاب‌آوری دانش‌آموزان مورد توجه قرار می‌دهد.

مایک ام. میلستین؛ Mike M. Milstein

مایک میلستین نویسنده همکار کتاب «تاب‌آوری در مدارس» است. این اثر به نقش مدرسه، معلمان، مدیران و محیط آموزشی در شکل‌گیری تاب‌آوری دانش‌آموزان توجه دارد.

از این منظر، میلستین را می‌توان در جریان تاب‌آوری مدرسه‌محور قرار داد. نگاه مدرسه‌محور اهمیت زیادی برای سلامت روان کودکان و نوجوانان دارد؛ زیرا دانش‌آموز بخش بزرگی از دوران رشد خود را در مدرسه سپری می‌کند و کیفیت روابط و فضای روانی مدرسه می‌تواند بر سازگاری، احساس تعلق و سلامت روان او تأثیر بگذارد.

ادیت اچ. گروتبرگ؛ Edith H. Grotberg

ادیت گروتبرگ از چهره‌های مهم در توسعه ادبیات کاربردی تاب‌آوری است. آثار او به‌ویژه در زمینه کودکان، خانواده و منابع حمایتی تاب‌آوری اهمیت دارند.

کتاب «تاب‌آوری؛ منابع و گفتمان» از آثار مرتبط با اوست که با ترجمه محمدرضا مقدسی و توسط انتشارات ورجاوند منتشر شده است.

رویکرد گروتبرگ کمک می‌کند تاب‌آوری به زبانی ساده‌تر و کاربردی‌تر برای خانواده‌ها و مربیان توضیح داده شود. کودک برای مقابله با دشواری‌ها به منابع درونی و بیرونی نیاز دارد و محیط خانواده و جامعه می‌تواند این منابع را تقویت کند.

مایکل آنگار؛ Michael Ungar

مایکل آنگار یکی از نظریه‌پردازان برجسته معاصر تاب‌آوری اجتماعی و فرهنگی است. اهمیت او در این است که تاب‌آوری را صرفاً یک ویژگی درونی فرد نمی‌داند.

از دیدگاه آنگار، محیط اجتماعی، فرهنگ، خانواده، مدرسه، منابع اجتماعی و دسترسی به حمایت‌های مناسب، در شکل‌گیری تاب‌آوری نقش دارند.

کتاب «تاب‌آوری برای کودکان و نوجوانان با نیازهای ویژه» از آثار مرتبط با اوست که در ایران توسط انتشارات مهدخت منتشر شده است.

اثر دیگر او با عنوان «تاب‌آوری: راهنمای ایجاد و برنامه اقدام» نیز در ایران ترجمه و منتشر شده است.

آثار آنگار برای فهم تاب‌آوری کودکان و نوجوانان دارای شرایط خاص اهمیت ویژه دارند؛ زیرا نشان می‌دهند نمی‌توان از کودک انتظار داشت بدون فراهم شدن منابع مناسب اجتماعی و محیطی، به تنهایی تاب‌آور باشد.

لیندا سی. ترون؛ Linda C. Theron

لیندا ترون از پژوهشگران شناخته‌شده تاب‌آوری جوانان است. پژوهش‌های او توجه ویژه‌ای به فرهنگ، زمینه اجتماعی و تجربه زیسته جوانان دارند.

کتاب «تاب‌آوری جوانان و فرهنگ: نقاط مشترک و پیچیدگی‌ها» از آثار مهمی است که در ایران منتشر شده است. این کتاب با ترجمه محمدرضا مقدسی و عفت حیدری و توسط انتشارات شبگیر منتشر شده است.

اهمیت این اثر در توجه به نقش فرهنگ در تاب‌آوری است. کودک و نوجوان در خلأ رشد نمی‌کند. زبان، خانواده، مدرسه، جامعه، سنت‌ها و ارزش‌های فرهنگی بر منابع و شیوه‌های تاب‌آوری او تأثیر می‌گذارند.

لیندا لیبنبرگ؛ Linda Liebenberg

لیندا لیبنبرگ نیز از پژوهشگران مهم حوزه تاب‌آوری جوانان و فرهنگ است و در کتاب «تاب‌آوری جوانان و فرهنگ: نقاط مشترک و پیچیدگی‌ها» در کنار لیندا ترون و دیگر پژوهشگران حضور دارد.

اهمیت کار او در توجه به زمینه اجتماعی و فرهنگی تاب‌آوری است. این رویکرد به‌خصوص برای جامعه‌هایی با تنوع فرهنگی اهمیت دارد و از نگاه فردگرایانه به تاب‌آوری فاصله می‌گیرد.

کنت آر. گینزبرگ؛ Kenneth R. Ginsburg

کنت گینزبرگ از چهره‌های شناخته‌شده حوزه تاب‌آوری کودکان و نوجوانان است.

اثر او با همکاری مارتا مورگان جابلو درباره ایجاد تاب‌آوری در کودکان و نوجوانان نوشته شده و نسخه فارسی آن با عنوان «راهنمای ایجاد تاب‌آوری در کودکان و نوجوانان: پر و بال دادن به کودک» شناخته می‌شود.

اهمیت این اثر در کاربردی بودن آن برای والدین و مربیان است. هدف اصلی، شناسایی ظرفیت‌هایی است که می‌توانند به کودک کمک کنند در مواجهه با فشارها، ناکامی‌ها و مشکلات زندگی، توان سازگاری بیشتری پیدا کند.

مارتا مورگان جابلو؛ Martha Morgan Jablow

مارتا مورگان جابلو نویسنده همکار کنت گینزبرگ در کتاب مربوط به تاب‌آوری کودکان و نوجوانان است.

این اثر به والدین کمک می‌کند تاب‌آوری را به‌عنوان بخشی از فرایند رشد کودک ببینند. استقلال، ارتباط، حمایت خانوادگی و ایجاد فرصت برای تجربه و حل مسئله از موضوعات مهم چنین رویکردی هستند.

وندی ال. موس؛ Wendy L. Moss

وندی ال. موس نویسنده کتاب «تاب‌آوری کودکان» است.

این کتاب با ترجمه محمدرضا مقدسی و طیبه سرلک و توسط انتشارات ورجاوند منتشر شده است.

تمرکز مستقیم کتاب بر کودکان، آن را به یکی از آثار کاربردی برای والدین، مربیان و متخصصان حوزه کودک تبدیل می‌کند. تاب‌آوری در این چارچوب مجموعه‌ای از توانایی‌ها و منابعی است که به کودک کمک می‌کنند با تغییرات، ناکامی‌ها و دشواری‌های زندگی سازگار شود.

مری هامفری؛ Mary Humphrey

مری هامفری نویسنده کتاب «تاب‌آوری کودکان: راهکارهای توسعه از طریق ادبیات» است.

ویژگی مهم این اثر، پیوند دادن تاب‌آوری با ادبیات کودک و داستان است. داستان می‌تواند فضایی برای شناخت احساسات، مواجهه با مشکلات، گفت‌وگو درباره تجربه‌های دشوار و کشف راه‌حل‌های جدید ایجاد کند.

این رویکرد اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان می‌دهد آموزش تاب‌آوری تنها به آموزش مستقیم مهارت‌های روان‌شناختی محدود نیست و می‌توان از ادبیات، هنر و روایت نیز برای توسعه ظرفیت‌های تاب‌آورانه کودکان استفاده کرد.

آیدا آلایریان؛ Ida Alayarian

آیدا آلایریان از نویسندگانی است که در زمینه تاب‌آوری و آسیب‌پذیری کودکان اهمیت دارد.

کتاب «دستنامه تاب‌آوری و آسیب‌پذیری کودکان: دیدگاهی روان‌تحلیلی و بین‌فرهنگی» از آثار مرتبط با این حوزه است که توسط انتشارات ورجاوند در ایران منتشر شده است.

این اثر برای مطالعه کودکانی که در معرض شرایط آسیب‌زا قرار گرفته‌اند اهمیت دارد. در اینجا تاب‌آوری در ارتباط با آسیب، روابط، فرهنگ و فرایندهای روانی کودک بررسی می‌شود.

این رویکرد برای سلامت روان کودکان دارای تجربه‌های دشوار، به‌ویژه کودکانی که با خشونت، جابه‌جایی، مهاجرت یا سایر شرایط آسیب‌زا مواجه شده‌اند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

امی آرمون و همکاران

یکی دیگر از آثار قابل توجه در حوزه تاب‌آوری کودکان، کتاب «تاب‌آوری و آسیب‌پذیری در کودکان بی‌خانمان» است.

این اثر به وضعیت کودکانی می‌پردازد که در شرایط بسیار دشوار اجتماعی قرار دارند و تلاش می‌کند عوامل آسیب‌پذیری و عوامل محافظتی آنان را بررسی کند.

نسخه فارسی این اثر با ترجمه محمدرضا مقدسی و توسط انتشارات ورجاوند منتشر شده است.

اهمیت چنین آثاری در آن است که تاب‌آوری را در شرایط واقعی زندگی بررسی می‌کنند. کودکانی که با فقر، بی‌خانمانی، بی‌ثباتی خانوادگی یا محرومیت اجتماعی مواجه‌اند، به منابع حمایتی متفاوتی نیاز دارند.

نیکول نیکتورا و جولی آن لیزر ـ ماریا

کتاب «روش‌های نوین تاب‌آوری و بهزیستی جوانان» از دیگر آثار ترجمه‌شده مرتبط با نوجوانان و جوانان است.

این اثر با ترجمه محمدرضا مقدسی و عفت حیدری و توسط انتشارات ورجاوند منتشر شده است.

موضوع اصلی آن، پیوند میان تاب‌آوری و بهزیستی جوانان است. این کتاب از رویکردهایی مانند درمان شناختی رفتاری، ذهن‌آگاهی و مداخلات مختلف برای تقویت سلامت روان و سازگاری جوانان بهره می‌گیرد.

اهمیت این اثر در حرکت از نگاه آسیب‌محور به نگاه توانمندساز است. هدف فقط کاهش مشکل نیست؛ هدف ایجاد ظرفیت‌هایی است که جوان بتواند با دشواری‌های آینده نیز بهتر مواجه شود.

کریستوفر ویلارد؛ Christopher Willard

کریستوفر ویلارد یکی از چهره‌های معاصر در حوزه ذهن‌آگاهی، سلامت روان و رشد کودکان و نوجوانان است.

کتاب «پرورش تاب‌آوری» اثر کریستوفر ویلارد با ترجمه محمدرضا مقدسی، نرگس زمانی و زهرا نیازاده توسط انتشارات پروچستا منتشر شده است.

این کتاب از جهت موضوعی برای بحث تاب‌آوری و سلامت روان کودکان و نوجوانان اهمیت ویژه‌ای دارد. ویلارد تاب‌آوری را با مهارت‌هایی مانند آگاهی، تنظیم هیجان، توجه، پذیرش، مهربانی، بردباری و خودتنظیمی پیوند می‌دهد.

رویکرد او نشان می‌دهد که تاب‌آوری تنها در لحظه بحران ساخته نمی‌شود. ظرفیت‌های تاب‌آورانه باید پیش از بحران و در جریان زندگی روزمره پرورش پیدا کنند.

به همین دلیل، «پرورش تاب‌آوری» را می‌توان در میان آثار کاربردی مهم برای والدین، مربیان و متخصصان کودک قرار داد.

کارول پمبرتون؛ Carol Pemberton

کارول پمبرتون در حوزه تاب‌آوری کاربردی و کوچینگ شناخته می‌شود.

کتاب «تاب‌آوری: اقدام در کوچینگ» اثر کارول پمبرتون توسط انتشارات پروچستا منتشر شده است. نسخه فارسی این کتاب با ترجمه محمدرضا مقدسی و مرضیه نزاکت‌الحسینی منتشر شده است.

این کتاب مستقیماً درباره تاب‌آوری کودکان نیست و بهتر است در مقاله، در بخش آثار عمومی و حرفه‌ای تاب‌آوری معرفی شود.

اهمیت پمبرتون در این است که تاب‌آوری را از سطح یک مفهوم نظری به یک فرایند عملی در کوچینگ نزدیک می‌کند. این رویکرد می‌تواند در توسعه ظرفیت‌های فردی، مدیریت تغییر، مواجهه با فشار و بازسازی توانمندی‌های روانی کاربرد داشته باشد.

کارن ریویچ و اندرو شاته؛ Karen Reivich & Andrew Shatté

کارن ریویچ و اندرو شاته از نویسندگان شناخته‌شده حوزه مهارت‌های تاب‌آوری هستند.

کتاب مشهور آنان The Resilience Factor با عنوان فارسی «تاب‌آوری» منتشر شده است.

رویکرد آنان بر مهارت‌هایی مانند خودکارآمدی، تنظیم هیجان، خوش‌بینی واقع‌بینانه، همدلی، حل مسئله و شیوه مواجهه با افکار منفی تأکید دارد.

این کتاب اگرچه صرفاً درباره کودکان نیست، اما از نظر آموزش مهارت‌های تاب‌آوری به نوجوانان و جوانان اهمیت دارد.

سام گلدشتاین و رابرت بی. بروکس؛ Sam Goldstein & Robert B. Brooks

سام گلدشتاین و رابرت بی. بروکس نیز از نویسندگان شناخته‌شده در زمینه تاب‌آوری کودکان و نوجوانان هستند.

کتاب «تاب‌آوری کودکان و نوجوانان» با نام این دو نویسنده در ایران منتشر شده است.

رویکرد این نویسندگان بر شناسایی نقاط قوت و ظرفیت‌های کودک استوار است. در این نگاه، کودک فقط مجموعه‌ای از مشکلات و آسیب‌ها نیست. او ظرفیت‌هایی دارد که باید شناسایی، تقویت و حمایت شوند.

این دیدگاه با اصول روان‌شناسی مثبت و رویکرد توانمندساز در سلامت روان کودکان و نوجوانان هماهنگ است.

جایگاه محمدرضا مقدسی و همکاران در انتقال ادبیات تاب‌آوری

مرور این آثار نشان می‌دهد که در مسیر ترجمه و معرفی ادبیات جهانی تاب‌آوری در ایران، نام دکتر محمدرضا مقدسی در شمار قابل توجهی از آثار دیده می‌شود.

او در برخی آثار به‌تنهایی و در برخی دیگر با مترجمانی مانند عفت حیدری، هما نیابتی، طیبه سرلک، نرگس زمانی، زهرا نیازاده، مرضیه نزاکت‌الحسینی و دیگر همکاران به ترجمه آثار پرداخته است.

این مجموعه ترجمه‌ها طیف گسترده‌ای را دربرمی‌گیرد؛ از تاب‌آوری کودکان و نوجوانان تا مدرسه، خانواده، فرهنگ، جوانان، سلامت روان، کوچینگ و رشد فردی.

از این منظر، ترجمه آثار نظریه‌پردازان تاب‌آوری فقط انتقال چند عنوان کتاب به زبان فارسی نیست. این آثار در مجموع یک ادبیات تخصصی را وارد فضای علمی و حرفه‌ای ایران کرده‌اند.

در این میان، انتشارات ورجاوند و انتشارات پروچستا نیز در انتشار شماری از آثار مرتبط با تاب‌آوری نقش داشته‌اند.

اهمیت این جریان زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم تاب‌آوری یک مفهوم میان‌رشته‌ای است. روان‌شناسی رشد، روان‌شناسی کودک، روان‌شناسی تربیتی، مددکاری اجتماعی، علوم تربیتی، سلامت روان، جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی همگی می‌توانند از ادبیات تاب‌آوری استفاده کنند.

کدام نظریه‌پردازان برای سلامت روان کودکان و نوجوانان اهمیت بیشتری دارند؟

اگر معیار را صرفاً «ارتباط مستقیم با کودکان و نوجوانان» قرار دهیم، آن اس. ماستن، نان هندرسون، ادیت گروتبرگ، مایکل آنگار، کنت گینزبرگ، مارتا مورگان جابلو، وندی موس، مری هامفری، آیدا آلایریان، کریستوفر ویلارد و سام گلدشتاین و رابرت بروکس در جایگاه برجسته‌ای قرار می‌گیرند.

اگر معیار را «نقش مدرسه در تاب‌آوری» قرار دهیم، نان هندرسون و مایک میلستین اهمیت ویژه‌ای دارند.

اگر معیار «تاب‌آوری رشدی» باشد، آن اس. ماستن یکی از مهم‌ترین نام‌ها است.

اگر معیار «تاب‌آوری فرهنگی و اجتماعی» باشد، مایکل آنگار، لیندا ترون و لیندا لیبنبرگ اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

اگر معیار «تاب‌آوری و آسیب‌پذیری کودکان» باشد، آیدا آلایریان و آثار مربوط به کودکان در شرایط دشوار اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

اگر معیار «ذهن‌آگاهی، رشد روانی و پرورش تاب‌آوری» باشد، کریستوفر ویلارد جایگاه ویژه‌ای دارد.

اگر معیار «تاب‌آوری در کوچینگ» باشد، کارول پمبرتون در میان آثار ترجمه‌شده فارسی جایگاه مشخصی دارد.

اگر معیار «مهارت‌های قابل آموزش تاب‌آوری» باشد، کارن ریویچ و اندرو شاته اهمیت زیادی دارند.

جمع‌بندی

ادبیات ترجمه‌شده تاب‌آوری در ایران نشان می‌دهد که مفهوم تاب‌آوری کودکان و نوجوانان در یک مسیر چندلایه توسعه پیدا کرده است. این مسیر از روان‌شناسی رشد و مطالعات اولیه کودکان آغاز می‌شود و به خانواده، مدرسه، فرهنگ، جامعه، سلامت روان، ذهن‌آگاهی، بهزیستی و کوچینگ گسترش می‌یابد.

آن اس. ماستن با مفهوم «جادوی رایج» نشان می‌دهد که تاب‌آوری در بسیاری از موارد از نظام‌های عادی و سالم رشد سرچشمه می‌گیرد.

نان هندرسون و مایک میلستین نقش مدرسه را در ایجاد محیط تاب‌آور برجسته می‌کنند.

ادیت گروتبرگ بر منابع و ظرفیت‌های تاب‌آوری تأکید دارد.

مایکل آنگار تاب‌آوری را با محیط، فرهنگ و منابع اجتماعی پیوند می‌دهد.

لیندا ترون و لیندا لیبنبرگ اهمیت فرهنگ و زمینه اجتماعی را در تاب‌آوری جوانان برجسته می‌کنند.

کنت گینزبرگ و مارتا مورگان جابلو تاب‌آوری را به زندگی خانوادگی و فرزندپروری نزدیک می‌کنند.

وندی موس به تاب‌آوری کودکان می‌پردازد و مری هامفری از ادبیات و داستان برای توسعه آن استفاده می‌کند.

آیدا آلایریان تاب‌آوری و آسیب‌پذیری کودکان را در زمینه‌ای روان‌تحلیلی و بین‌فرهنگی بررسی می‌کند.

نیکول نیکتورا و جولی آن لیزر ـ ماریا تاب‌آوری را با بهزیستی جوانان و مداخلات نوین پیوند می‌دهند.

سام گلدشتاین و رابرت بروکس بر نقاط قوت و توانمندی‌های کودکان و نوجوانان تأکید دارند.

کریستوفر ویلارد در «پرورش تاب‌آوری» تاب‌آوری را با ذهن‌آگاهی، تنظیم هیجان و پرورش ظرفیت‌های روانی پیوند می‌دهد و نسخه فارسی این کتاب توسط انتشارات پروچستا منتشر شده است.

کارول پمبرتون نیز در «تاب‌آوری: اقدام در کوچینگ» کاربرد حرفه‌ای تاب‌آوری را دنبال می‌کند و نسخه فارسی آن توسط انتشارات پروچستا منتشر شده است.

در میان این مجموعه، «جادوی رایج»، «ره‌نمای تاب‌آوری»، «تاب‌آوری در مدارس»، «تاب‌آوری برای کودکان و نوجوانان با نیازهای ویژه»، «تاب‌آوری کودکان»، «دستنامه تاب‌آوری و آسیب‌پذیری کودکان»، «پرورش تاب‌آوری» و آثار مرتبط با تاب‌آوری جوانان و فرهنگ را می‌توان از عناوین مهم برای مطالعه تخصصی تاب‌آوری کودکان و نوجوانان دانست.

این فهرست همچنین تصویری از مسیر انتقال ادبیات جهانی تاب‌آوری به زبان فارسی ارائه می‌دهد. در این مسیر، دکتر محمدرضا مقدسی و همکاران او در ترجمه و معرفی شماری از آثار مهم بین‌المللی نقش داشته‌اند و انتشاراتی مانند ورجاوند، پروچستا، مهدخت و شبگیر نیز در انتشار این آثار حضور داشته‌اند.

در نهایت، باید میان «نظریه‌پردازان جهانی تاب‌آوری» و «نظریه‌پردازانی که آثارشان در ایران به فارسی منتشر شده است» تفاوت گذاشت. این مقاله بر گروه دوم تمرکز دارد. بنابراین ادعا نمی‌کند که فهرست حاضر تمام بزرگان جهانی تاب‌آوری را دربرمی‌گیرد؛ معیار اصلی، وجود اثر ترجمه‌شده و منتشرشده در ایران است.

از این منظر، این مجموعه را می‌توان یکی از نقشه‌های مناسب برای شناخت ادبیات فارسی تاب‌آوری کودکان و نوجوانان دانست؛ نقشه‌ای که از نظریه‌های رشد و تاب‌آوری آغاز می‌شود، از خانواده و مدرسه عبور می‌کند، به فرهنگ و جامعه می‌رسد و در نهایت به سلامت روان، بهزیستی، ذهن‌آگاهی و مهارت‌های زندگی پیوند می‌خورد.

برای پژوهشگران، روان‌شناسان، مشاوران، مددکاران اجتماعی، معلمان، والدین و فعالان حوزه کودک و نوجوان، شناخت این آثار اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تاب‌آوری زمانی بیشترین اثر را بر سلامت روان دارد که از یک مفهوم انتزاعی به یک رویکرد عملی برای ساختن محیط‌های حمایتگر، روابط سالم و فرصت‌های واقعی رشد تبدیل شود.